Giải mã thần thông và 2 cách đạt được theo lời Phật dạy

Thần thông là những năng lực siêu phàm như: thăng thiên (bay lên trời), độn thổ (chui xuống đất), nhìn xa, nhìn thấu tâm ý người khác,... Từ xa xưa, con người đã luôn khao khát sở hữu những phép lạ này để thỏa mãn những mong muốn của bản thân. Theo đạo Phật, thần thông là có thật và xuất hiện khi người tu hành đạt các mức độ thiền định hoặc chứng đắc các Thánh quả. Tuy nhiên, Đức Phật khẳng định đây không phải là mục đích cứu kính (tối thượng) của người tu hành.

Bài viết dưới đây sẽ giúp các bạn hiểu đúng về bản chất, cách để đạt được thần thông, cũng như những quan điểm sâu sắc của đạo Phật về vấn đề này.

Thần thông là gì? Các loại thần thông trong đạo Phật

Trong kinh, Đức Phật dạy nhiều về thần thông. Đó là một loại năng lực tâm linh, bất khả tư nghì, sẵn có trong pháp giới vũ trụ, có thể đạt được qua quá trình tu tập thiền định và chứng đắc Thánh quả. 

Có sáu loại thần thông cơ bản gồm:

- Thiên nhãn thông: Khả năng nhìn được rất xa, thấu suốt mọi vật lớn, nhỏ và thấy xuyên qua các vật cản như tường vách, núi non,...

- Thiên nhĩ thông: Khả năng nghe được âm thanh từ rất xa, nghe được thấu suốt, nhưng tiếng rất nhỏ cũng nghe được.

- Tha tâm thông: Khả năng biết được tâm ý của người khác. Người đắc thần thông này biết rõ người khác đang nghĩ gì, có tâm trạng buồn, giận, yêu, ghét, thù như thế nào (theo kinh Kiên Cố - kinh Trường Bộ).

- Túc mạng thông: Khả năng biết được đời sống vô số kiếp trước của bản thân và người khác (theo kinh Sa-môn Quả). 

- Thần túc thông: Năng lực biến hóa phi thường như: bay lên giữa hư không, độn thổ xuống đất, biến hóa to nhỏ, tàng hình, điểm đá hóa vàng,... (theo kinh Kiên Cố). 

- Lậu tận thông: Tức là sạch hết tất cả mọi phiền não, cấu uế; tâm thanh tịnh; mọi điều đều thông suốt không còn chướng ngại. 

Chỉ có bậc Thánh A-la-hán tu theo chính Pháp của đạo Phật mới có đủ sáu thần thông trên; còn các vị tu khác có đến năm phép thần thông (ngũ thông), trong đó không có lậu tận thông. 

Ngoài sáu phép thần thông trên, còn có những năng lực đặc biệt khác như:

- Giáo hóa thần thông: Là những lời nói dùng để khuyến hóa, chuyển hóa giúp người khác biết bỏ những điều xấu ác trong suy nghĩ, lời nói, hành động và biết quay về con đường thiện lành, đạt được giải thoát, hạnh phúc tối thượng.

Trong kinh Kiên Cố (kinh Trường Bộ), Đức Phật có dạy: “Này Kevaddha, thế nào là giáo hóa thần thông? Ở đời có Tỷ-kheo giáo hóa như sau: "Hãy suy tư như thế này, chớ có suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, chớ có tác ý như thế kia; hãy trừ bỏ điều này, hãy chứng đạt và an trú điều kia".”

- Trí tuệ thần thông: Sức mạnh của trí tuệ có thể biến hóa, hóa giải được rất nhiều vấn đề. Đối với phiền não phải dùng trí tuệ thần thông mới đối trị được. Vì vậy, Đức Phật dùng sức mạnh của trí tuệ để điều phục, dạy dỗ những chúng sinh cang cường, ương bướng. 

Như trong kinh Địa Tạng Bổn Nguyện có đoạn: Bất khả thuyết Chư Phật, Bồ Tát trong vô lượng thế giới ở mười phương đều đến hội họp rồi đồng khen ngợi rằng: “Đức Phật Thích Ca Mâu Ni có thể ở trong đời ác ngũ trược mà hiện sức đại trí tuệ thần thông chẳng thể nghĩ bàn để điều phục chúng sinh cang cường, làm cho chúng rõ Pháp khổ, Pháp vui”.

Quan điểm của đạo Phật về thần thông

1. Sức mạnh của thần thông không thể chiến thắng nghiệp lực

Đức Phật dạy trong vũ trụ có nhiều loại sức mạnh, trong đó nghiệp lực có sức mạnh lớn nhất, khủng khiếp nhất mà sức mạnh của thần thông không thể thắng hay chống đỡ được.

Dẫn chứng cho việc này là sự kiện được nhắc đến trong kinh Pháp Cú Thí Dụ về dòng họ Thích Ca bị vua Lưu Ly tàn sát. Khi đó, Ngài Mục Kiền Liên dùng thần thông thu những người sống sót vào bình bát bay lên trời để cứu mạng. Nhưng do định nghiệp phải trả, khi mở bình bát ra, tất cả đều hóa thành máu.

2. Thần thông không phải là mục đích cứu kính

Thần thông không phải mục đích cứu kính của người đệ tử Phật vì năng lực này không chấm dứt khổ não, không làm sạch tâm ô nhiễm, bất tịnh, tham, sân, si. Như Đề Bà Đạt Đa dù đã đắc ngũ thông, nhưng vì muốn tranh vị trí lãnh đạo Tăng đoàn nên ông đã làm ra các việc bất thiện như: câu kết với vua A Xà Thế để hãm hại Phật và Tăng đoàn; lăn đá hại Phật; tự chế định, nhằm chia rẽ, phá hòa hợp chúng Tăng,... Vì những tội ác đã gây, cuối đời, Đề Bà Đạt Đa lâm trọng bệnh, không thuốc nào chữa được; khi chết bị đọa xuống địa ngục A Tỳ - nơi bị tra tấn ngày đêm, không dừng nghỉ, chừng một kiếp trái đất. 

Do đó, mục đích của người tu theo đạo Phật không phải đắc thần thông mà là để làm sạch các lậu hoặc, diệt trừ tham, sân, si, thanh tịnh được tâm; khi đó, thần thông sẽ tự phát sinh. Cho nên, chúng ta phải quay về tu sửa tâm để chuyển hóa nghiệp, bởi chiến thắng tâm mới là có thần thông lớn nhất.

3. Không được ỷ lại vào thần thông

Đức Phật không cho các đệ tử khai triển thần thông để khoe mẽ, phô trương, thể hiện bản ngã hay sử dụng vào việc lười biếng, Ngài cho phép dùng thần thông để độ người, độ chúng. 

Minh chứng cho là sự kiện Ngài Xá Lợi Phất từng khởi nghĩ sử dụng thần thông rút đất ngắn lại để kịp về dự lễ Bố Tát. Khi biết ý định của Ngài, Đức Phật liền quở ý rằng: Bây giờ, ông có thần thông, nhưng chúng Tăng sau này không có, họ sẽ ỷ vào việc ở xa mà không về dự Bố Tát, dẫn đến bỏ pháp Bố Tát. Vì vậy, sau đó, Ngài Xá Lợi Phất đã đi bộ suốt đêm để về kịp buổi lễ.

4. Thần thông chỉ là phương tiện cứu độ chúng sinh 

Đối với Đức Phật và các bậc Thánh, thần thông chỉ là phương tiện để giáo hóa, cứu độ, giúp chúng sinh giác ngộ tu hành theo Phật Pháp để thoát khổ. Dù có vô lượng phép biến hóa thần thông, nhưng Đức Phật đặc biệt coi trọng và khuyến khích đệ tử sử dụng giáo hóa thần thông. 

Ví dụ, thời Đức Phật còn tại thế, Ngài đã sử dụng thần thông để hóa độ cho tướng cướp Angulimala - người đã giết 999 người, chuẩn bị về giết mẹ. Nhờ đó, Angulimala bừng tỉnh, nhận ra con đường tội ác mà mình đang đi, ăn năn quỳ xuống, xin Đức Phật cho đi xuất gia và một thời gian ngắn sau chứng Thánh quả A La Hán.

2 phương pháp để đạt được thần thông

1. Tu tập thiền định

Thần thông của người tu hành phát sinh là do quá trình tu tập chứng đạt thiền định. Tùy thuộc vào tầng thiền đạt được, hành giả sẽ phát sinh những mức độ thần thông khác nhau. Ví dụ, nếu đạt được tứ thiền bát định thì sẽ có năm phép thần thông: thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông, tha tâm thông, thần túc thông, túc mạng thông. 

2. Tu tập chứng đắc Thánh quả

Khi tu tập chứng đắc Thánh quả, từ quả Tu Đà Hoàn đến A La Hán, các phép thần thông sẽ phát sinh.

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về thần thông. Mong rằng, quý vị sẽ hiểu được rằng thần thông có thật nhưng không phải là mục đích cứu kính của người đệ tử Phật, mà việc quay về tu sửa tâm để chuyển hóa nghiệp, thắng tâm mình mới giúp chúng ta có thần thông lớn nhất.

Ngoài ra, các bạn có thể tìm hiểu thêm những bài giảng về kiến thức Phật giáo khác tại chuyên mục Tu tập - Giác ngộ. Hoặc nếu còn điều gì thắc mắc, quý độc giả có thể để lại bình luận dưới bài viết, gửi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ tại đây để được giải đáp. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!