Cúng tạ mộ: 7 lưu ý để thực hành đúng, không sợ phạm, được an lành

Lễ tạ mộ là dịp con cháu hướng về nguồn cội, nhớ đến cha mẹ, ông bà, tiên tổ đã khuất, tri ân gia tiên trước những ngày Tết sum vầy, đầm ấm. Từ tâm nguyện ấy, ai cũng mong chăm lo mộ phần tiên tổ chu đáo, bày tỏ lòng hiếu kính đúng mực và thực hiện nghi lễ đúng chuẩn để an tâm, gia đình được hộ trì.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa lễ tạ mộ cùng những lưu ý quan trọng để thực hiện nghi lễ này một cách nhẹ nhàng, đúng tinh thần đạo Phật nhằm làm tròn chữ hiếu và được an lành, thuận lợi trong năm mới.

Tạ mộ là gì? 

Tạ mộ là một phong tục tập quán của người Việt, chỉ việc mọi người thường đến mộ của gia đình, dòng họ để dọn dẹp, thắp hương và mời gia tiên về ăn Tết. Nhưng thực tế, nếu hương linh đã tái sinh vào các cõi người, Trời, súc sinh, địa ngục thì không mời về nhà được. Còn loài ngạ quỷ có ái duyên sẽ theo mình, không phải mời họ mới về. Như trong kinh Chuyện Mẹ Của Trưởng Lão Sàriputta - Thánh Tăng Cúng Dường Cầu Siêu Cho Mẹ có nói đến việc một nữ ngạ quỷ đã theo đến nơi Tôn giả Xá Lợi Phất cư trú và xin Ngài làm phước hồi hướng cho. Việc này không phải do Tôn giả mời ngạ quỷ đến mà từ ái duyên trong kiếp thứ năm trở về trước, bà là mẹ của Ngài.     

Cho nên, tập tục ra mộ mời hương linh về không đúng với nhân quả mà chỉ là thiện tâm của người sống hướng tới gia tiên quá vãng, mong muốn ngày Tết mời gia tiên về sum họp cùng gia đình. Do không biết gia tiên đã sinh về cõi nào nên mộ phần chính là nơi chúng ta hướng tâm đến. Thiện tâm này sinh ra phước lành cho chúng ta. Như vậy, nếu áp dụng trong Phật Pháp thì tập tục ra mộ mời hương linh về vẫn giúp phát triển tâm thiện lành.

Nên tạ mộ khi nào?

Thông thường, lễ tạ mộ diễn ra vào sau ngày Rằm tháng Chạp đến ngày 23 ông Công ông Táo hoặc sớm hơn. 

Cúng tạ mộ cuối năm như thế nào?

Sắm lễ tạ mộ 

Khi đi tạ mộ, quý vị có thể chuẩn bị hai lễ: một lễ cúng Thần Linh, một lễ cúng hương linh của gia đình và thí thực cô hồn.

- Lễ cúng Thần Linh: Nến, hoa, quả, nước, xôi, giò chay hoặc vật thực tam tịnh nhục (số lượng tùy duyên).

- Lễ cúng thí thực: Nến, hoa, quả, nước, cơm hoặc xôi giò chay hoặc vật thực tam tịnh nhục; bánh kẹo, khoai, ngô, cháo… (số lượng tùy duyên).

Văn khấn tạ mộ

Để thực hiện việc tạ mộ được lợi ích, đem đến an lành, may mắn như lời Phật dạy, quý Phật tử có thể tham khảo văn khấn tạ mộ cuối năm tại link:

https://chuabavang.com/nghi-thuc-cung-le-ta-mo-cuoi-nam-d2466.html

7 lưu ý khi tạ mộ cuối năm để được bình an, tránh phạm tâm linh

1. Cẩn trọng khi đi qua các phần mộ

Chúng ta cần hết sức cẩn thận khi đi qua những phần đất có mồ mả. Đặc biệt khi đi tạ mộ cuối năm, vào nghĩa trang, chúng ta nên đi theo đường chính rồi vào phần mộ gia tiên. Còn đối với những nghĩa trang chưa có đường lối quy củ, muốn đến phần mộ của nhà mình phải đi qua mộ người khác thì chúng ta nên khấn một câu xin phép hương linh trên mộ đó trước khi đi qua.

Bởi ở nơi mồ mả vẫn tồn tại những hương linh, quỷ thần. Họ ở trong cõi ngạ quỷ, tuổi thọ rất lâu dài (hàng ngàn vạn năm); phần tâm thức của họ có thể sẽ quyến luyến, dính mắc vào phần mồ mả, hài cốt của mình, cho rằng mộ chính là nhà ở của họ.

Nên khi có người động chạm hay giẫm đạp đến “nhà” của hương linh ngạ quỷ, người ấy lại có duyên với các chúng này thì sau đó có thể bị tác động hoặc quở phạt. Sự quở phạt nặng hay nhẹ tùy thuộc vào sự sân giận và năng lực của ngạ quỷ đó.

Như trong Tích truyện Pháp cú, bài Thọ thần và Thầy Tỳ kheo có ghi lại câu chuyện như sau: Một Thầy Tỳ kheo ở Alavi muốn cất thất riêng cho mình. Thấy một thân cây thích hợp bèn bắt đầu đốn xuống. 

Trên cây ấy có một nữ thọ thần và đứa con nhỏ sống ở đó. Bà năn nỉ Thầy Tỳ kheo đừng phá nhà mình nhưng Thầy không chú ý đến lời cầu xin của bà, thậm chí, do vung rìu quá mạnh, Thầy chặt mất cánh tay của đứa con bà.

Nữ thần nổi giận vươn đôi tay định vặn chết Thầy Tỳ kheo nhưng sau đó bà nghĩ lại: “Thầy Tỳ kheo này là một bậc hiền thiện, nếu ta giết Thầy, ta sẽ rơi xuống địa ngục”. Sau đó, bà tìm đến và thưa thỉnh câu chuyện với Đức Phật, được nghe Ngài chỉ dạy diệu Pháp và được chuyển sang chỗ ở mới - một cây gần hương thất của Đức Phật.

Trong kinh Trường A Hàm, kinh Thế Ký, phẩm Đao Lợi Thiên, trang 414, Đức Phật dạy: “Tất cả nhà cửa mà Nhân dân ở đều có quỷ thần, không chỗ nào là không có. Tất cả ngõ hẻm, ngã tư, hàng thịt, chợ búa và bãi tha ma cũng đều có quỷ thần, không chỗ nào là không có”.

2. Sắm lễ cúng Thần linh cai quản nghĩa trang

Khi sắm lễ tạ mộ, ngoài việc hướng đến gia tiên, chúng ta nên chuẩn bị một lễ nhỏ cúng dường các vị Thổ thần, Thổ công, Thần linh. Nếu không sắm được lễ, chúng ta nên thắp nén hương ở miếu thờ Thổ công, Thần linh nơi nghĩa trang, xin phép các vị cho vào thăm mộ gia tiên và hộ trì cho chúng ta vào nghĩa trang được an lành.

Đối với các nghĩa trang không có ban thờ Thần linh, khi bước vào, chúng ta cũng chắp tay khấn như sau: “Xin được cáo bạch với chư vị Thần linh cai quản nghĩa trang này. Hôm nay tín chủ con tên là…, vào thăm viếng nghĩa trang, thăm viếng mồ mả của thân quyến. Xin được Ngài bảo hộ cho”. Còn về lễ cúng, chúng ta có thể bày ở ngay trên phần mộ của nhà mình.

3. Giữ tâm thái cung kính khi đi tạ mộ

Khi đi vào nghĩa trang, chúng ta phải giữ tâm thái rất cung kính; không giỡn cợt, buông thả, xem thường. Bởi vì, nếu hương linh thấy chúng ta không trang nghiêm, họ không hoan hỷ thì cũng trách mình.

4. Khấn bạch trước khi dọn dẹp cây cối trên mộ

Khi đi tạ mộ cuối năm, theo phong tục dân gian, chúng ta thường dọn dẹp cỏ, cây cối xung quanh để mộ phần của tổ tiên được sạch sẽ.

Tuy nhiên, trước khi dọn chặt cây cỏ quanh phần mộ, chúng ta cần phải có lời khấn với các hương linh, quỷ thần đang trú ngụ tại đây rồi tác phước hồi hướng cho các vị có thể di chuyển trú ngụ ở nơi khác. Làm như vậy sẽ được an ổn, tốt đẹp.

Chúng ta không nên tùy tiện chặt phá cây bởi trong luật Ma Ha Tăng Kỳ, Đức Phật cấm chúng Tăng không được vô cớ chặt phá cây cho đến cả những bụi cỏ. Lý do thứ nhất xuất phát từ việc bảo vệ môi trường, vì Đức Phật là người rất yêu thiên nhiên, tôn trọng sự sống. Lý do thứ hai xuất phát từ mặt tâm linh: cái cây, ngọn cỏ đều có những hương linh, phần tâm thức nương gá ở đó.

Vậy nên, Đức Phật có dạy các Thầy Tỳ-kheo trước khi chặt cây nào thì phải bạch các vị thần cây, hương linh ở cây đó; đặc biệt đối với những cây lớn, cây cổ thụ, có khi bạch trước cả một tuần.

5. Thắp hương các mộ xung quanh

Khi ra cúng tạ mộ, chúng ta có thể chuẩn bị thêm các nén hương để thắp ở các ngôi mộ xung quanh. Việc làm này xuất phát từ tâm ý tốt, tình cảm tốt, thể hiện rằng: chúng ta không chỉ quan tâm đến gia tiên nhà mình mà còn quan tâm đến cả những “hàng xóm láng giềng” xung quanh. 

Cũng giống như khi vào trong nghĩa trang liệt sĩ, chúng ta nên thắp hương cho tất cả các anh em liệt sĩ chứ không chỉ riêng liệt sĩ của nhà mình. Khi chúng ta có tâm như vậy thì các hương linh sẽ được hoan hỷ.

6. Làm các việc phúc thiện nơi Tam Bảo để hồi hướng

Chúng ta nên phát nguyện làm các việc phúc thiện nơi Tam Bảo hồi hướng cho hết thảy chư Thiên, chư Thần, quỷ Thần có duyên với mộ phần của gia đình xin họ trợ giúp cho gia đình được mọi việc thiện lành và trợ duyên cho các hương linh gia tiên được tốt đẹp, tu hành theo Pháp Phật.

Đồng thời, chúng ta cũng hồi hướng phước báu ấy đến cho các hương linh gia tiên của gia đình. Điều này sẽ giúp đem lại lợi ích chân thật, tăng trưởng phước lành. Như trong kinh Địa Tạng Bổn Nguyện có đoạn:

“Như có người nam cùng người nữ nào lúc sanh tiền không tu tạo phước lành mà lại gây lấy những tội ác, sau khi người mạng chung, hàng thân quyến kẻ lớn người nhỏ vì người chết mà tu tạo phước lợi làm tất cả việc về Thánh đạo, thời trong bảy phần công đức người chết nhờ đặng một phần, còn sáu phần công đức thuộc về người thân quyến hiện lo tu tạo đó”.   

7. Quy y Tam Bảo

Nếu chưa quy y Tam Bảo thì chúng ta nên quy y. Bởi người quy y Tam Bảo, giữ các giới của Phật sẽ được các vị giới thần hộ trì. Như vậy, đi tạ mộ cuối năm, các hương linh sẽ ít quấy quả, khiến chúng ta an lành hơn. 

Như trong Linh Sơn Đại Tạng, Đại tập 58, Bộ kinh tập V, Số 590 - Phật thuyết Tứ Thiên vương kinh có nói đến việc vua trời Đế Thích sai các vị thiện thần ủng hộ những người quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, giữ gìn trai giới,... Nếu giữ 1 giới thì có 5 vị thần hộ trì. Người trì 5 giới có 25 vị thần cùng ủng hộ khỏi các thứ tai họa, khổ nạn. 

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về lễ tạ mộ cuối năm. Mong rằng, qua bài viết trên, các bạn sẽ có những ứng xử khéo léo, đúng lời Phật dạy khi thực hành nét đẹp văn hóa của người Việt mỗi dịp Tết đến xuân về; và việc tạ mộ gia tiên cuối năm sẽ an lành, được gia hộ.

Nếu còn điều gì thắc mắc về lễ tạ mộ, các bạn có thể để lại bình luận, gửi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!