Biết ơn: Bí quyết chuyển hóa tâm mang đến hạnh phúc, an vui

Lòng biết ơn là hạt giống thiện lành cần nuôi dưỡng. Khi tâm biết ơn lớn dần, những điều tốt đẹp cũng theo đó nảy nở; phước lành tăng trưởng; có được sự thành công trong công việc; được tự tin; giao tiếp, cư xử cũng tốt hơn,... Bài viết dưới đây sẽ giúp quý vị thấu hiểu sâu sắc hơn về giá trị của sự biết ơn, cũng như cách nuôi dưỡng, giúp “hạt giống biết ơn” thực sự nảy mầm chứ không chỉ là sự gượng ép, để gặt hái những lợi ích an lạc ngay trong hiện tại.

Lòng biết ơn là gì? Tầm quan trọng của lòng biết ơn

- Đạo đức căn bản: Lòng biết ơn là đạo đức căn bản của con người. Thiếu sự biết ơn, chúng ta không chỉ đánh mất phẩm chất của một con người, mà còn không xứng đáng làm đệ tử Phật.

- Con đường thành Thánh: Trong tu tập, tâm biết ơn chính là tâm thành Thánh. Nếu đánh mất tâm này, con đường đưa đến Thánh quả bị cắt đứt, bởi không một vị Thánh nào mang hạt giống vô ơn trong tâm.

- Thiện tâm cần vun bồi mỗi người: Chúng ta không thể tự thân thành tựu bất kỳ một việc gì, mà cần phụ thuộc vào các mối quan hệ. Ví dụ: Chúng ta có cơm ăn là nhờ công của bác nông dân, của con trâu đi cày, nhờ ánh nắng mặt trời,... Do đó, chúng ta cần phải mang ơn. Thế nhưng, chúng ta rất ít khi khởi được tâm biết ơn, mà đa phần là vô ơn. Vì vậy, chúng ta phải học, phải rèn tâm biết ơn hàng ngày. 

Vai trò của lòng biết ơn - Tâm thiện lành giúp tăng trưởng những điều tốt lành 

1. Tăng trưởng phúc lành: Sự biết ơn sẽ sinh ra phúc lành cho chúng ta. Ví dụ: Tư duy về công đức sinh thành của cha mẹ; về những điều bản thân đã làm cho cha mẹ khổ, từ đó phát sinh cảm thọ ăn năn, hối hận đến trào nước mắt; điều đó sinh ra phúc báu. 

2. Tạo năng lực sống tích cực: Khi tư duy về những điều người khác dành cho mình, thấy mình là người được nhận, chúng ta sẽ thấy hạnh phúc. Trong suốt một ngày, mỗi khoảnh khắc ấy, chúng ta quay tâm vào trong, lặng lẽ quan sát, cảm nhận sự hạnh phúc được hưởng thì cả ngày chúng ta rất hạnh phúc. Từ đó, chúng ta có thêm năng lực sống tích cực, muốn cho đi, muốn giúp đỡ mọi người và không có oán trách. 

3. Chiêu cảm những người bạn lành thiện: Khi duy trì tâm niệm biết ơn mọi lúc, mọi nơi thì tâm chúng ta lúc nào cũng lành thiện. Nhờ đó, ta sẽ chiêu cảm được những người bạn lành thiện. 

4. Tiêu trừ nghiệp bất thiện: Tâm biết ơn giúp chúng ta thay đổi hành vi như: sống có hiếu, có nghĩa hơn, có những lời nói chuẩn mực hơn,...; nhờ đó giúp tiêu nghiệp rất nhanh. Bởi tất cả đều từ nơi tâm. Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật dạy: Nhất thiết pháp giới duy tâm tạo. Tất cả cảnh giới, thời tiết, đất đai, hoàn cảnh sống khổ, vui,... đều là kết quả của tâm thiện hay bất thiện trong quá khứ và hiện tại tạo nên. Vì vậy, nếu tâm chuyển thì cảnh chuyển.

5. Có được sự thành công: Nhờ có tâm biết ơn, chúng ta có thể sống vui vẻ, gần gũi với mọi người hơn, thăng tiến trong học tập hay công việc. Bởi người có tâm biết ơn thường nghĩ đến việc đền ơn, nên sống không bất thiện, nhờ đó phước lành tăng trưởng. Chính điều đó giúp chúng ta gặp được những người tốt giúp đỡ, tạo điều kiện cho sự thành công lớn.

6. Xây dựng sự tự tin: Tâm biết ơn giúp mình sống ở mọi lúc mọi nơi đều có sự ủng hộ, vì đều có sự ủng hộ cho nên có tự tin với bản thân. 

7. Giao tiếp, ứng xử tốt hơn: Khi lòng biết ơn trở thành thói quen, cả ngày chúng ta được hạnh phúc, không gắt gỏng, tính nết hài hòa. Và bởi biết ơn người khác, chúng ta đối xử rất tốt với người đó, tự giác giúp đỡ mọi người,... Từ đó mở ra cho chúng ta giao tiếp, ứng xử tốt hơn, mọi người sẽ thân thiện với ta hơn.

8. Không rơi vào trạng thái tâm luân hồi (tâm vô ơn, bất kính, ngã mạn): Người biết ơn là người thường nghĩ ngày hôm nay bản thân được thế này là do đâu, nên khi thành công đến đâu thì sự biết ơn sẽ lớn lên đến đó và không ngã mạn. Nhưng nếu không biết suy niệm ơn thì nhiều tâm bất thiện khởi lên như vô ơn, bạc nghĩa, bất kính, ngã mạn, ác hại,…

9. Được gần chư Phật: Phật dạy người luôn luôn biết ơn, ơn nhỏ cũng không quên thì dẫu cách Phật trăm ngàn do tuần, cũng không khác gì là ở bên cạnh Phật. Điều này được nhắc đến trong kinh Tăng Nhất A Hàm.

Cách nuôi dưỡng lòng biết ơn để gặt hái hạnh phúc

Chúng sinh phàm phu bản tính là vong ơn, khi nhận sự giúp đỡ rồi có thể quên luôn. Vì vậy, chúng ta cần phải rèn luyện, chịu khó gieo trồng và tưới tẩm hạt giống biết ơn. Dưới đây là những phương pháp giúp nuôi dưỡng lòng biết ơn mỗi ngày:

- Thực hành suy niệm về ân: Chúng ta phải biết ơn dù là điều nhỏ nhất, bởi mọi sự giúp đỡ đều có giá trị và tất cả mọi người giúp ta cũng là thiện duyên. Đồng thời cần thường tư duy về những ơn của mọi người bằng cách suy niệm: Hôm nay, chúng ta được thế này, thành công chỗ này là do ai, do đâu?  

 - Rèn luyện thói quen nói lời cảm ơn từ việc nhỏ nhất: Hãy để câu cảm ơn thành câu cửa miệng trong giao tiếp, khi được giúp đỡ dù là việc gì cũng hãy cảm ơn.  

- Biến biết ơn thành hành động đền ơn thực tế: Chúng ta cần tìm cách để đền đáp công ơn giúp đỡ của người khác. Như Đức Phật dạy: người sống phải biết ơn và phải biết đền ơn mới xứng đáng làm đệ tử của Phật. 

- Tâm biết ơn phải được soi rọi bằng trí tuệ: Chúng ta phải xem ơn đó giúp cho mình và người hoàn thiện được các điều đạo đức, hoàn thành được thiện pháp.

- Giáo dục và lan tỏa lòng biết ơn trong gia đình: Hằng ngày, cha mẹ hãy dạy con tư duy về tâm biết ơn bằng cách hỏi con rằng: "Hôm nay con biết ơn những gì? Ai cho con những gì?". Việc đó giúp hình thành thói quen kể hết những gì con được giúp đỡ. Cha mẹ dạy con về biết ơn để tâm biết ơn của con được sung mãn. Như vậy, sau này, con sẽ thường tư duy về những điều tốt đẹp của cha mẹ. 

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về lòng biết ơn. Khi chúng ta thường suy nghĩ về niệm ơn, biết cảm ơn những người giúp ta dù nhỏ nhất, chúng ta sẽ trở thành người sống biết ơn. Nhờ đó, phúc lành được tăng trưởng, có thêm năng lực sống tích cực, có được sự thành công,... Hy vọng qua bài viết này, các bạn biết cách để khơi dậy và làm tăng trưởng lòng biết ơn để có được nhiều lợi ích.

Ngoài ra, các bạn có thể tìm hiểu thêm những bài giảng về kiến thức Phật giáo khác tại chuyên mục Trí tuệ - Tâm hồn. Hoặc nếu còn điều gì thắc mắc, quý độc giả có thể để lại bình luận dưới bài viết, gửi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ tại đây để được giải đáp. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!