5 giới: Cách thực hành trọn vẹn để có được cuộc đời tốt đẹp như ý

Giới là nền tảng căn bản của việc tu học Phật Pháp, giúp người thực hành nhận được tất cả những quả lành tốt đẹp của nhân thiên cho đến thành tựu Phật quả; trong đó có ngũ giới là 5 giới dành cho người Phật tử tại gia.

Dù vậy, nhiều người khi nghe đến ngũ giới thường lo sợ, ngại mình khó giữ giới trọn vẹn, nếu lỡ phạm sẽ mang thêm tội. Tuy nhiên, chúng ta không nên lo ngại vấn đề này. Bởi đây là những giới cơ bản phù hợp với đời sống tại gia được Đức Phật chế định và thực hành 5 giới sẽ giúp Phật tử có cuộc sống viên mãn, đầy đủ phúc lộc, được an lạc, hạnh phúc. 

Để hiểu đúng ý nghĩa của việc giữ 5 giới, đồng thời biết cách thực hành trọn vẹn để đem lại lợi ích thiết thực, mời quý vị cùng tìm hiểu bài viết dưới đây. 

Ngũ giới là gì? 

“Giới” (còn được gọi là giới cấm) mang ý nghĩa “phòng phi chỉ ác”, tức là phòng ngừa lỗi lầm và dừng điều ác. Nói cách khác, giới chính là những phép tắc, điều răn do Đức Phật chế định để hàng đệ tử, dù xuất gia hay tại gia, thực hành ngăn ngừa tội lỗi.

“Ngũ giới” (năm giới cấm) là năm điều đạo đức căn bản được Đức Phật dạy cho người Phật tử tại gia gìn giữ và thực tập trọn đời; bao gồm: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối và không say sưa, nghiện ngập. 

Người Phật tử giữ trọn đủ năm giới được gọi là mãn phận Ưu Bà Tắc (viên mãn phận sự của người Phật tử). Tuy nhiên, vì hoàn cảnh gia duyên, nếu không giữ trọn cả năm giới mà chỉ giữ ba giới (không trộm cắp, không tà dâm và không nói dối) thì được gọi là thiểu phận Ưu Bà Tắc. Một người có thể thụ trì năm giới hoặc ba giới vẫn được là Phật tử.

Ngũ giới cấm và lợi ích khi thực hành 

Thực tập về giới là bước đầu tiên nhưng rất quan trọng đối với người tu học Phật Pháp. Bởi giới là đức của người tu; giúp giữ tâm khỏi sự phóng túng, buông lung từ các dục. Từ đó, giới khiến chúng ta không bị mắc vào lỗi lầm, tâm không bị ăn năn, dao động; được nhẹ nhàng, thanh thoát, an định hơn. 

Những người giữ giới thanh tịnh cũng sẽ được như ý, được đầy đủ của báu. Như trong bài kinh Lợi Ích Của Giữ Giới, Đức Phật dạy rằng, người giữ giới, sống theo giới luật sẽ có tiền của dồi dào; tiếng tốt đồn xa; khi đi vào hội chúng nào cũng không sợ hãi, không bối rối; khi chết tâm hồn không rối loạn; sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được sanh vào thiện thú, thiên giới. Cũng vậy, nếu thực hành 5 giới, chúng ta sẽ nhận được những lợi ích vô cùng to lớn. 

1. Giới thứ nhất: Không sát sinh

Cách giữ giới không sát sinh 

Giữ giới không sát sinh nghĩa là không giết người bằng mọi cách, không sai bảo kẻ khác giết người, không vui thích thấy nghe kẻ khác giết người. Cho đến những con vật, cũng cố gắng không nhẫn tâm giết hại mà hằng bảo vệ sinh mạng chúng sinh.

Thực tập giới này, người Phật tử phải biết tôn trọng mạng sống của con người và muôn loài chúng sinh hữu tình. Trọng tâm là không giết người, thứ đến là không nên sát hại chúng sinh.

Lợi ích giữ giới không sát sinh

Người giữ giới không sát sinh ngay trong hiện đời sẽ được nhiều điều tốt đẹp như: mạnh khỏe, tâm hồn thanh thản, tỏa ra năng lượng an lành và nuôi dưỡng tình thương yêu đối với mọi người cũng như đối với muôn loài. 

Bên cạnh đó, nếu không sát sinh mà còn biết phóng sinh, cứu người, cứu vật thì phước báu lại càng tăng trưởng: khỏe mạnh, sống lâu, thường được chư Thiên và phi nhân hộ trì nên cả khi thức lẫn lúc ngủ đều được bình an. Sau khi mạng chung, được tái sinh vào cảnh giới tốt đẹp, ít gặp phải sự đấu tranh hay tai họa bất ngờ.

Như trong kinh Nhân Quả, Đức Phật dạy rằng:

“Đời xưa thương xót chúng sinh,

Phóng sinh thả cá cứu tình si mê,

Kiếp nay con cháu đề huề,

Hưởng thường ngũ phúc thọ bề như non.”

2. Giới thứ hai: Không trộm cắp

Cách giữ giới không trộm cắp

Giữ giới không trộm cắp nghĩa là khi thấy tài sản, vật dụng của người thì không tham lam lén lấy hay giật lấy, mà luôn luôn bảo vệ tài sản của người như tài sản của chính mình. Việc thực hành giới này thể hiện tâm bình đẳng, tài sản của mình cũng như của người đều do công lao, phúc đức, mồ hôi nước mắt mà có ra. 

Ngược lại, trộm cắp là một tính xấu, việc rất ác, khiến mất đi đạo nghĩa, gây đau khổ cho người và chính mình. Như lời Đức Phật dạy trong kinh Nghiệp Báo Sai Biệt: “Lại có mười nghiệp hay khiến chúng sinh bị quả báo tài sản ít: Một là tự làm việc trộm cướp; hai là khuyên người trộm cướp; ba là khen ngợi việc trộm cướp; bốn là khi thấy người trộm cướp, sinh tâm hoan hỷ…”

Lợi ích giữ giới không trộm cắp

Người giữ giới không trộm cắp sẽ tránh khỏi nghèo khổ và những quả báo túng thiếu. Như trong kinh Nghiệp Báo Sai Biệt có đề cập đến mười nhân khiến chúng sinh được quả báo tài sản nhiều, trong đó có bốn điều liên quan đến việc giữ giới thứ hai này. Đó là: “Một là tự xa lìa việc trộm cướp; hai là khuyên người không trộm cướp; ba là khen ngợi việc làm không trộm cướp; bốn là thấy người không trộm cướp, tâm sinh hoan hỷ...”

Người không trộm cắp mà còn biết bố thí cho những người nghèo khổ, khó khăn, hoạn nạn và làm các việc phúc thiện nơi Tam Bảo thì phước báu tăng thượng: tài sản dư dả, của cải vững bền, sau khi mạng chung được tái sinh vào cảnh giàu có. Trong kinh Nhân Quả có đoạn: 

“Kiếp nay tiền của đề huề,

Dung nhan đoan chính nhiều bề tốt tươi,

Vì xưa tâm đức thương người,

Đỡ nghèo giúp khó vẹn mười thiện căn.”

3. Giới thứ ba: Không tà dâm

Cách giữ giới không tà dâm 

Giữ giới không tà dâm nghĩa là sống chung thủy, chỉ một vợ một chồng và không được ngoại tình. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng, giữ giới không tà dâm tức là không được quan hệ vợ chồng, nhưng thực ra không phải như vậy. Quan hệ vợ chồng hợp pháp được gọi là “chính dâm”. Trái lại, khi một người phản bội vợ hoặc chồng mình để ngoại tình với người khác thì đó mới là “tà dâm”, chính hành vi như vậy mới là phạm giới.

Giới cấm này được Đức Phật chế định nhằm bảo hộ cho hạnh phúc gia đình, vì ngoại tình sẽ dẫn đến gia đình tan nát, kéo theo nhiều hệ lụy đau khổ cho bản thân và những người xung quanh. 

Như trong kinh Nhân Quả, Đức Phật cũng chỉ rõ hậu quả của hành vi tà dâm: 

“Kiếp nay cô độc suốt đời,

Năm canh vò võ ai thời nhìn trông,

Bởi xưa phạm lỗi tà dâm,

Ngó trông, lén lút mà xâm nhà người.”

Và kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, Đức Phật dạy rằng: “...do nghiệp tà dâm nên chiêu cảm quả báo xấu như: gió mưa thất thường, trong không khí xuất hiện nhiều bụi bặm gây ô nhiễm”. Chính vì vậy, việc giữ trọn giới “không tà dâm” là vô cùng cần thiết.

Lợi ích giữ giới không tà dâm

Một người giữ trọn giới không tà dâm sẽ gặt hái được nhiều phước lành như: gia đình hạnh phúc trọn vẹn, con cái được tốt lành. Không chỉ vậy, nếu không ngoại tình và còn khuyên bảo mọi người, giáo dục con cháu sống thủy chung, giữ gìn tiết hạnh thì cuộc đời người ấy sẽ được an vui.

Còn ai đã lỡ phạm giới tà dâm, muốn hướng đến cuộc sống tốt đẹp hơn thì trước hết phải chấm dứt việc ngoại tình, sống nghiêm túc và nguyện giữ trọn lòng thủy chung với vợ hoặc chồng mình. 

4. Giới thứ tư: Không nói dối

Cách giữ giới không nói dối

Nói dối thuộc về khẩu nghiệp, tức là nghiệp của miệng. Đức Phật dạy khẩu nghiệp có bốn loại tội: 

- Tội thứ nhất là nói dối, nghĩa là nói không đúng sự thật: có bảo là không, không bảo là có; đúng bảo là sai, sai bảo là đúng; trắng bảo là đen, đen bảo là trắng,...

- Tội thứ hai là nói thêu dệt, nghĩa là sự việc ít thì “dệt” lên nhiều, dùng những từ ngữ để khêu gợi dục tâm của con người, kích động những điều xấu xa, dục vọng của con người.

- Tội thứ ba là nói lưỡi hai chiều hay còn gọi là nói lời đâm thọc, tức là lời nói gây mất đoàn kết: đến với người này thì nói xấu người kia, đến với người kia thì nói xấu người này, khiến mọi người hiểu lầm và mâu thuẫn. Đây là tội rất nặng.

- Tội thứ tư là nói ác khẩu, nghĩa là buông ra những lời cay độc, nguyền rủa, trù yểm, xóc xỉa người khác, những câu nói ác nghiệt khiến người nghe uất ức đến mức tìm đến cái chết.

Người giữ giới không nói dối là người luôn nói lời chân thật, ngay thẳng, không do lòng tham nói lời dối trá, lừa bịp người, không do lòng nóng giận nói lời hung dữ khiến người buồn rầu, không do lòng hiểm ác nói lời vu oan, vu cáo khiến người bị khó khăn tù tội. 

Ngoài ra, Đức Phật cũng dạy rằng có những trường hợp nói dối không phạm tội lỗi. Đó là lời nói dối xuất phát từ lòng từ bi, để cứu người, cứu vật, để an ủi người bớt đau khổ, vơi đi nỗi khổ cho người, nói dối không phạm vào ích kỷ hại đến người. Trong những trường hợp này, lời nói dối không những không phạm tội lỗi mà còn được công đức, phúc báu.

Lợi ích giữ giới không nói dối

Nếu một người tu khẩu nghiệp, thường xuyên nói những lời chân thật, ái ngữ và tốt đẹp thì cuộc đời người ấy sẽ được nhiều thăng hoa, từ nơi miệng mà thành tựu rất nhiều công đức. Khi ta biết dùng những lời hay ý đẹp, những lời cao quý, trí tuệ, mang lại niềm vui cho người khác thì sẽ được quả báu cao quý, được mọi người tôn kính. 

Thực hành tu khẩu nghiệp là điều vô cùng quan trọng. Nó không những đem lại niềm tin cho xã hội mà mang đến sự bình an cho thế giới. Ngược lại, khi một xã hội bị đổ vỡ lòng tin, người với người không còn tin nhau thì sẽ không có hạnh phúc. Vì vậy, việc giữ giới không nói dối cực kỳ quý báu.

5. Giới thứ năm: Không say sưa, nghiện ngập

Cách giữ giới không say sưa, nghiện ngập

Giữ giới không say sưa, nghiệp ngập nghĩa là không nghiện rượu, xì ke ma túy, cờ bạc, game (những trò chơi không lành mạnh) làm ảnh hưởng đến thể chất, tinh thần, nhân cách, suy giảm trí tuệ. 

Một số người hiểu lầm rằng giữ giới không say sưa nghiện ngập thì không được uống rượu, nhưng thực ra không phải như vậy. Không say sưa nghiện ngập khác với không uống rượu. Chúng ta vẫn có thể uống khi giao tiếp, gặp gỡ bạn bè nhưng cần biết kiềm chế vừa đủ, không để bản thân rơi vào trạng thái say sưa, mất kiểm soát. 

Một người đã quy y Tam Bảo, thọ trì ngũ giới, trở thành Phật tử tại gia cần sống lành mạnh, nghiêm túc, là tấm gương cho con cháu, gia đình và mọi người xung quanh.

Lợi ích giữ giới không say sưa, nghiện ngập

Say sưa, nghiện ngập là nguyên nhân làm mất rất nhiều phước báu, khiến cho sự nghiệp bị suy giảm, bê tha, đánh mất nhân cách, trí tuệ lu mờ, không sáng suốt. Ngược lại, giữ giới không say sưa, nghiệp ngập sẽ giúp chúng ta tránh được những điều trên.

Cách giảm trừ tội lỗi khi phạm ngũ giới

Do chúng ta là người đang thực tập giữ giới nên sẽ chưa thuần thục, đôi lúc vẫn có thể lỡ phạm giới. Đó là điều bình thường. Đức Phật không bắt tội những ai lỡ phạm giới, nhưng khi giới bị phạm, phước báu sẽ không còn trọn vẹn như ban đầu, mà giảm đi tùy theo mức độ phạm giới.

Trong trường hợp lỡ phạm giới thì đạo Phật có phương pháp sám hối để giới thanh tịnh trở lại. Và khi đã sám hối rồi thì chúng ta cần sửa chữa, chừa bỏ, không để tái phạm.   

Xem thêm: Sám hối đúng cách giúp tiêu trừ tội lỗi, được bình an 

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về ngũ giới. Mong rằng, qua đó, quý vị sẽ thấy được tầm quan trọng, lợi ích khi thực hành giới để trân quý giới và thực tập giữ giới trọn vẹn. Từ đó làm chủ được thân tâm mình, đem lại an vui trong đời này và nhiều đời sau; đồng thời giúp cho xã hội cũng được tốt đẹp.

Ngoài ra, quý Phật tử có thể tìm hiểu thêm những chia sẻ Phật Pháp tại chuyên mục Phật Pháp ứng dụng để thực tập trong đời sống, đạt được nhiều lợi ích và phúc báu. Nếu còn điều gì cần được giải đáp, quý độc giả vui lòng để lại bình luận dưới bài viết, gửi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ tại đây. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!