3 nhân duyên giữa cha mẹ - con cái và cách chuyển hóa theo lời Phật dạy

Theo quan điểm của đạo Phật, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái không đơn thuần là tình cảm gia đình mà còn gắn liền với những nhân duyên sâu xa. Có duyên lành thì gia đình hạnh phúc, sum vầy. Ngược lại, nhân duyên chưa lành thì con cái và cha mẹ sẽ có những bất hòa, khổ tâm. Hiểu được điều này, chúng ta sẽ nhẹ nhàng đối diện và tìm được hướng giải quyết. 

Bài viết dưới đây sẽ giúp quý vị tìm hiểu những mối duyên nợ giữa cha mẹ với con cái và tìm ra cách chuyển hóa để gia đình an vui, thuận hòa hơn theo lời Phật dạy! 

3 mối nhân duyên giữa cha mẹ và con cái 

Theo quan điểm của đạo Phật, giữa cha mẹ và con cái có 3 mối nhân duyên: Thứ nhất là duyên (làm cho nhau tốt đẹp), thứ hai là nợ (đến với nhau để trả nợ, báo oán) và thứ ba là cha mẹ, con cái đến với nhau để cùng trả nghiệp. Cụ thể như sau:

1. Cha mẹ - con cái có duyên ân nghĩa

Cha mẹ, con cái có duyên ân nghĩa tức là cùng sinh về một nhà để trả nghĩa cho nhau. Trong thực tế, có những gia đình khi sinh con thì cha mẹ làm ăn phát đạt, tốt đẹp. Đó là phúc báu của người con và cũng là phúc báu của gia đình đến thời kỳ trổ quả. 

Bên cạnh đó, cũng có những người con rất chăm chỉ làm lụng; lo lắng, yêu thương cha mẹ. Kể cả khi cha mẹ có mắng chửi, đánh đập thì người con đó vẫn rất thương cha, quý mẹ. Đó cũng là những người con đến trả nghĩa cho cha mẹ.

2. Cha mẹ - con cái có nợ với nhau

Khi cha mẹ mắc nợ người con hoặc ngược lại, họ sẽ về cùng một nhà để trả nợ cho nhau. Cho nên, có những người con khi sinh ra khiến cha mẹ rất khổ sở, vất vả. Điều này không chỉ được chứng minh trong thực tế đời sống mà lịch sử Phật giáo cũng ghi lại nhiều trường hợp. Điển hình là nhân duyên cha con giữa vua Tần Bà Sa La (Bình Sa Vương) và A Xà Thế. 

Một lần, vua Tần Bà Sa La cùng đoàn tùy tùng và các cung nữ vào rừng săn bắn. Ở khu rừng ấy có một vị đạo sĩ tu tiên. Vì nghi ngờ vị đạo sĩ quyến rũ các cung nữ của mình nên nhà vua đã nổi giận, tra khảo, đánh đập và chặt tay chân đạo sĩ. Vị này căm phẫn thốt lên lời thề độc: Sau khi chết, nhất định sẽ trả thù vua. Theo oán nợ đó, ngay trong kiếp này, thần thức của tiên nhân đầu thai vào làm con vua Tần Bà Sa La và hoàng hậu Vi Đề Hy - chính là A Xà Thế. 

Kể từ khi còn trong bào thai, A Xà Thế đã khiến cho người mẹ (hoàng hậu Vi Đề Hy) rất phiền não, khổ tâm. Thậm chí, bà chỉ khao khát được uống máu của vua Tần Bà Sa La. Nhà vua vì rất yêu quý vợ nên đã sẵn sàng rạch tay cho hoàng hậu uống những giọt máu của mình. Khi ấy, hoàng hậu mới thấy mát mẻ, thoải mái. 

Lúc A Xà Thế ra đời, mặc dù các vị tướng sư tiên đoán đứa bé này là nghịch tử, sau này sẽ giết hại phụ vương, quần thần khuyên vua nên bỏ đứa bé nhưng vua Tần Bà Sa La vẫn yêu thương và nuôi dưỡng con chu đáo. Lớn lên, A Xà Thế ốm đau, bệnh tật liên miên. Có lần, ngón tay cậu mọc mủ, đau nhức khiến cậu khóc la suốt ngày. Mỗi khi xong việc triều chính, vua lại đến bế ẵm, đưa ngón tay đầy máu mủ của A Xà Thế lên miệng, mút hết mủ cho con bớt đau, ngưng khóc.

Sau này, A Xà Thế nghe lời xúi giục của Đề Bà Đạt Đa, vì muốn chiếm đoạt ngôi vị nên đã bắt giam vua Tần Bà Sa La, bỏ đói ông ở trong ngục cho đến chết. Vua Tần Bà Sa La khi ấy rất đau khổ, biết được đây là oán nợ phải trả nên đã hướng về đảnh lễ Đức Phật, thỉnh cầu Ngài thị hiện để được quy y Tam Bảo và sám hối các tội lỗi. 

Qua đây, chúng ta thấy rõ, cha mẹ và con cái có duyên nợ với nhau nhiều đời nhiều kiếp. Cho nên, gặp nhau trong đời này sẽ có những sự trả nợ cho nhau.  

3. Cha mẹ và con cái đến với nhau để cùng trả nghiệp

Mối nhân duyên thứ ba giữa cha mẹ và con cái có thể là đến với nhau để cùng trả nghiệp. Trong kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, Đức Phật dạy: “Tất cả chúng sinh có liên quan với nghiệp, nương tựa nơi nghiệp, theo nghiệp của mình mà lưu chuyển”. Vì vậy, mối quan hệ cha mẹ, con cái cũng là duyên nghiệp. 

Trong kinh Pháp Cú Thí Dụ phẩm 40: Sinh Tử có ghi lại câu chuyện về một gia đình trưởng giả giàu có. Vợ chồng ông chỉ có một cậu con trai. Vị trưởng giả cưới vợ cho con được 7 ngày thì người con trai chết đột ngột do bị ngã cây. Điều này khiến ông trưởng giả vô cùng đau khổ. Ông đến bạch Phật và được Phật nói cho nghe về nhân duyên quá khứ. 

Trong tiền kiếp, cậu con trai là một chú bé mang cung tên đi chơi. Thấy trên cây có con chim sẻ, chú bé giương cung lên bắn. Gần đó có ba người, họ không những không can ngăn mà còn khuyến khích chú bé bắn chết con chim, như vậy mới gọi là bậc tiểu anh hùng. 

Khi con chim bị bắn chết, ba người khen ngợi chú bé rồi bỏ đi. Trải qua vô số kiếp trong sinh tử, họ gặp gỡ và cùng trả nghiệp. Một người hóa sinh làm chư Thiên, một người hóa sinh làm Long vương và người còn lại chính là ông trưởng giả. Chú bé bắn chim khi mạng chung thì cũng lần lượt tái sinh làm con của ba vị và đều chết yểu khiến ba người buồn khổ, than khóc. 

Trong kinh Pháp Cú Thí Dụ quyển thứ 2, phẩm Ác hạnh thứ 19, Thí dụ 39 và kinh Tăng Nhất A Hàm tập 2 cũng nói đến nguyên nhân cả dòng tộc Thích Ca bị diệt vong. Đó là trong tiền kiếp, cả dòng tộc đã cùng nhau đánh bắt và giết sạch cá trong một hồ nước. Cho nên sau này, dòng tộc đó cùng sinh vào dòng họ Thích để chịu quả báo bị vua Lưu Ly tàn sát (tiền kiếp vua Lưu Ly là một con cá lớn trong hồ cá đó). 

Cách chuyển hóa nhân duyên cha mẹ và con tốt đẹp theo lời Phật dạy

1. Thai giáo khi mang thai 

Khi mang thai, đứa con trong bụng có ảnh hưởng đến người mẹ và ngược lại, người mẹ cũng có những ảnh hưởng đến con. Như trong kinh Vu Lan Báo Hiếu, Đức Phật dạy rõ: “Nếu con có hiếu, chắp tay thu hình, thuận lối mà ra, không đau lòng mẹ; nếu là con bạc, giãy giụa bải bơi, buốt chói từng hồi, khiến đau lòng mẹ, như đâm như xỉa, như cấu như cào, như nghìn mũi dao đâm vào gan ruột, mẹ khổ vô cùng”. 

Và khi mang thai, chúng ta không biết đứa bé trong bụng là ân hay oán. Nhưng dù thế nào, cha mẹ cũng không thể bỏ con. Vậy nên, tốt nhất là phải dạy con từ lúc còn đang mang thai (phương pháp thai giáo). Như vậy, dù đứa con có oán với cha mẹ nhưng nếu người mẹ tu tập, nuôi dưỡng tâm từ bi thì cũng có thể chuyển hóa được thành duyên ân nghĩa. Đồng thời, người phụ nữ mang thai nên lưu ý dưỡng thai và cách đi, đứng, nằm, ngồi, ăn uống, nói năng,... Bởi có dưỡng thai tốt thì con sinh ra mới được tốt đẹp.

2. Tiếp tục vun bồi phúc báu khi con ra đời 

Theo lý nhân - duyên - nghiệp - quả của Phật giáo, nhân duyên giữa cha mẹ và con cái rất sâu sắc. Vậy nên, dù không biết nghiệp chung hay riêng, duyên hay nợ thì cha mẹ cũng vẫn nên tu sửa thân tâm, làm phước hồi hướng để chuyển hóa những ác nghiệp, cộng nghiệp của cả gia đình. Từ ác nghiệp chuyển hóa thành thiện nghiệp thì mới sinh ra những đứa con tốt đẹp.

Khi sinh con ra đời, cha mẹ nên sám hối, quy y Tam Bảo và tiếp tục làm phúc, hướng dẫn con sơ quy. Đó là những việc nên làm để góp phần trợ duyên chuyển hóa nhân duyên xấu giữa cha mẹ và con cái.

3. Học cách giáo dục con 

Bên cạnh đó, cha mẹ cần học cách giáo dục con vì lời nói, hành vi, suy nghĩ trong kiếp hiện tại rất quan trọng. Con cái có ác nghiệp với cha mẹ nhưng cha mẹ là nhà giáo dục tốt, biết dạy dỗ con thì cũng sẽ chuyển hóa được nhân duyên tốt đẹp hơn.

Thực tế có rất nhiều gia đình nhờ ứng dụng lời Phật dạy như trên mà đã đạt được những chuyển hóa tốt đẹp. Có gia đình ban đầu con cái rất ngỗ ngược, làm thất thoát tài sản cha mẹ nhưng sau này lại trở thành một người con hiếu thảo, ngoan ngoãn. Có gia đình cha mẹ, con cái bất hòa, khắc khẩu nhưng sau khi tu tập thì hòa thuận, hạnh phúc hơn,... 

Mời quý Phật tử cùng xem thêm các câu chuyện khác tại đây!

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về nhân duyên giữa cha mẹ và con cái. Hy vọng rằng, quý vị sẽ có những góc nhìn sâu sắc để nhận thức và biết cách chuyển hóa những bất như ý, khổ não trong mối quan hệ cha mẹ - con cái. Qua đó, gia đình được bình an, hòa hợp, hạnh phúc hơn.

Ngoài ra, quý Phật tử có thể tìm hiểu thêm những chia sẻ Phật Pháp xoay quanh chủ đề gia đình tại chuyên mục Tình yêu - Gia đình. Nếu còn điều gì cần được giải đáp, quý độc giả vui lòng để lại bình luận dưới bài viết, gửi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ tại đây. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!