Bình bát là vật dụng gắn liền với đời sống của vị Tăng sĩ. Thời Đức Phật, tất cả chư Tăng đều nuôi sống thân mạng bằng việc trì bát (ôm bình bát đi khất thực). Việc này giúp chư Tăng từ bỏ được tham vị và chế ngự tâm, đồng thời tạo duyên lành cho chúng sinh gieo trồng phước báu, được an lạc, hạnh phúc.

Kính mời các bạn cùng tìm hiểu chi tiết về bình bát và những lợi ích của việc trì bình bát qua bài viết dưới đây.

Bình bát là gì?

Bình bát là vật dụng người xuất gia dùng để đựng thức ăn khi đi khất thực để nuôi sống thân mạng. Bình bát cũng tượng trưng cho mạng sống của chư Tăng.

Trong nhà Phật, bình bát gọi là ứng lượng khí vì có nhiều kích cỡ, chất liệu khác nhau, tương ứng với người dùng. Chư Tăng tùy sức ăn để thọ nhận bình bát cho phù hợp.

Trong Tạng Luật, Đại Phẩm 1, chương Trọng Yếu có ghi lại rằng: Sau khi thành đạo, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã thọ nhận bình bát bằng ngọc của bốn vị Đại Thiên Vương cúng dường. Ngài dùng thần lực hợp bốn bình bát đó thành một để nhận vật thực từ hai người thương nhân cúng dường.

Không chỉ Đức Phật Thích Ca mà mười phương ba đời chư Phật đều trì bình khất thực. Tăng chúng cũng học theo gương Đức Phật, ôm bát đi khất thực để nuôi mạng, tiến tu đạo nghiệp.

Lợi ích của bình bát khất thực với đời sống Tăng sĩ và chúng sinh

Khất thực bằng bình bát giúp chư Tăng trừ bỏ tham vị

Khi khất thực được gì, vị tu sĩ sẽ đưa hết vào trong bình bát, tất cả các món ăn lẫn lộn vào nhau. Các Thầy phải ăn tuần tự từ trên xuống dưới, theo thứ lớp. Thực hành như vậy sẽ phá đi sự tham đắm vị. Về lượng cũng vậy, khất thực được nhiều thì ăn nhiều, được ít thì ăn ít. 

Như vậy, việc ôm bát đi khất thực là phương pháp chế ngự tâm, giúp chư Tăng phá đi cái tham đắm về vị, về lượng của thức ăn. 

Chư Tăng trì bình khất thực được Đức Phật khen là bậc tôn quý, tối thắng

Đức Phật khen ngợi người xuất gia ôm bát đi khất thực, ăn vì thiểu dục, đoạn giảm ham muốn,... như sau: Hạng ăn từ bình bát vì ít dục, vì biết đủ, vì đoạn giảm, vì viễn ly, vì cầu thiện hành này ăn từ bình bát là đệ nhất, là tối thắng, là thượng thủ, là tối thượng, là tối diệu.

(Trích soạn theo kinh kinh Tăng Chi Bộ, chương Năm, Phẩm Rừng: Ăn Từ Bình Bát)

Chư Tăng ôm bình bát khất thực mang phước báu tốt đẹp cho chúng sinh

Người xuất gia nuôi mạng sống vì mục đích, lý tưởng cao cả là đạt được giác ngộ giải thoát, chứng nhập chân lý thì mới không uổng. Người cúng dường cho các vị ấy dù chỉ một dúm cơm, một miếng bánh, một cái kẹo,... cũng được vô lượng phước báu.

Điều này đã được Đức Phật thuyết trong rất nhiều bài kinh. Như trong kinh Phân Biệt Thiện Ác Báo Ứng, Đức Phật dạy:

“Lại nữa, nếu có người bỏ các thứ vật dụng vào bình bát đem cúng dường Phật và Tăng, sẽ được mười thứ công đức. Những gì là mười?

1. Hình sắc tươi đẹp.

2. Vật dụng đầy đủ, mặc ý thọ dụng.

3. Xa lìa các sự đói khát.

4. Của cải dồi dào.

5. Xa lìa đường ác.

6. Trời, người đều hoan hỷ.

7. Phước tướng viên mãn.

8. Được tôn quý, tự tại.

9. Thường được sanh lên các cõi trời.

10. Mau chứng đắc Niết-bàn.

Công đức như vậy là do cúng dường các vật dụng trên mà có được.”

Trong Đại tạng kinh Việt Nam, Tiểu Bộ kinh, Phẩm Cittalatà: Lâu Đài Của Người Cho Cơm Cháy kể về cô hành khất cúng dường vào bình bát Ngài Ca Diếp một miếng cơm cháy. Hành động này giúp cô có được phước báu tái sinh vào Hóa Lạc thiên giới sau khi từ trần.

Như vậy, bình bát của bậc xuất gia vô cùng cao quý, là ruộng phước màu mỡ để chúng sinh gieo trồng nhân lành. Chúng ta đặt bát cúng dường lên các Ngài đều gieo được phước báu trong hiện tại và mai sau. 

Với mong muốn giữ gìn truyền thống từ thời Đức Phật còn tại thế, ở chùa Ba Vàng, chư Tăng cũng thực hành hạnh ăn bằng bình bát, ôm bát khất thực. Qua đó, mọi người được nhớ về thời Đức Phật, được đặt bát cúng dường và gieo phước lành đời này và muôn kiếp về sau.

Trên đây là lời chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về bình bát trong đời sống của chư Tăng. Qua đó, các bạn sẽ có thêm hiểu biết về ý nghĩa và giá trị của bình bát, cũng như phát khởi được tâm kính tín, trân quý những bậc Sa môn tu hành phạm hạnh. 

Việc ăn bằng bình bát là một trong 13 hạnh tu đầu đà được Đức Phật tán dương. Nếu quý độc giả quan tâm và muốn tìm hiểu về hạnh đầu đà, có thể tham khảo thêm tại chuyên mục Hạnh đầu đà. Trong trường hợp có thắc mắc, vui lòng để lại bình luận dưới bài viết, gửi câu hỏi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ tại đây để được giải đáp. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!