Khám phá 5 bí quyết sống hạnh phúc trong nhà Phật để vững vàng trước nghịch cảnh

Hạnh phúc là điều tất cả nhân loại đều mong cầu. Phần lớn chúng ta hay cho rằng hạnh phúc là có tài sản dư giả, sống lâu trăm tuổi, con cháu đông đủ, công việc thuận lợi,.... Dẫu vậy, nhiều người dù có đầy đủ những điều trên nhưng vẫn cảm thấy bất an, mông lung, không thỏa mãn. 

Để cảm nhận được hạnh phúc trọn vẹn trong mọi hoàn cảnh cuộc sống và vững vàng trước những nghịch cảnh của cuộc đời, kính mời quý độc giả cùng tìm hiểu định nghĩa của hạnh phúc và bí quyết sống hạnh phúc theo góc nhìn của Phật giáo trong bài viết dưới đây!

Hạnh phúc là gì?

Chúng ta thường định nghĩa hạnh phúc là khi có đầy đủ ngũ phúc lâm môn - đó là sức khỏe, tuổi thọ; tài sản; gia đình êm ấm; công danh sự nghiệp; trí tuệ sáng suốt. Tuy nhiên, những điều trên chỉ là hạnh phúc tương đối, tạm bợ ở thế gian bởi chúng vẫn nằm trong sự chi phối của quy luật vô thường, tức không thường hằng, luôn biến dịch rồi đi đến hoại diệt. Như trong kinh Pháp Cú Thí Dụ, Quyển Thứ Nhất, Phẩm Vô Thường 1, Bài kinh Con Gái Phạm Chí Chết, Đức Phật dạy Phạm Chí rằng:

“Trên đời có bốn việc không thể lâu dài. Đó là những gì?

Một là: Trường tồn phải hoại diệt.

Hai là: Giàu sang phải nghèo hèn.

Ba là: Hội họp phải chia ly.

Bốn là: Khỏe mạnh rồi phải chết”.

Cho nên, hạnh phúc chân thật phải xuất phát từ tâm hồn. Vì chúng ta cảm nhận thế giới, cuộc sống này bằng tâm. Mọi trạng thái cảm xúc như buồn bã, vui vẻ, lo lắng, suy tư, sợ hãi, hạnh phúc đều tồn tại nhờ cảm nhận của tâm. Do đó, khi tâm ta biết hài lòng với cuộc sống và biết mỉm cười trước tất cả nghịch cảnh, ta sẽ luôn an lạc và hạnh phúc trong bất kỳ hoàn cảnh nào của cuộc sống.

5 bí quyết sống hạnh phúc theo lời Phật dạy

1. Thường nhớ nghĩ những điều thiện

Trong kinh Thập Thiện, Đức Phật dạy: “Long vương đương tri, Bồ tát hữu nhất pháp, năng đoạn nhất thiết chư ác đạo khổ. Hà đẳng vi nhất? Vị ư trú dạ thường niệm, tư duy, quán sát thiện pháp, lệnh chư thiện pháp niệm niệm tăng trưởng, bất dung hào phân bất thiện gián tạp, thị tức năng lệnh chư ác vĩnh đoạn, thiện pháp viên mãn… thường đắc thân cận chư Phật Bồ tát cập dư Thánh chúng”. 

Nghĩa là: Bồ tát có một pháp duy nhất để đoạn trừ tất cả khổ của ba đường ác (súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ); đó là ngày đêm thường nhớ nghĩ, quán sát, tư duy những điều thiện lành, làm cho những điều ấy tăng trưởng lên trong mỗi ý nghĩ, mỗi niệm và không để một điều ác nào xen vào. Người làm được như vậy thì điều ác trong tâm dần dứt hẳn, điều thiện được tròn đầy và thường được gần gũi với chư Phật, Bồ tát cùng các vị Thánh chúng.

Trong kinh Thập Thiện, Đức Phật cũng dạy cụ thể về các điều thiện (thiện pháp) giúp chúng ta đạt được hạnh phúc của cõi người, cõi trời và dần đi đến hạnh phúc của giác ngộ giải thoát. Đó là: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không dối láo, không hai lưỡi, không ác khẩu, không thêu dệt, không tham dục, không sân hận và không si mê, tà kiến.

Như vậy, để chuyển hóa thành người tốt, chúng ta nên tích cực kiểm tâm, duy trì niệm thiện thường xuyên. Ngoài ra, chúng ta có thể lên kế hoạch làm những việc tốt trong ngày, rồi suy tư, quán sát xem việc thiện lành này mang lợi ích gì đến cho chính mình và cả mọi người. Khi nghĩ và tư duy được như vậy, chính ta hãy mở rộng việc thiện này, làm cho tâm mình đầy đủ các thiện pháp. 

2. Rèn luyện tâm

Trong kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy rằng: 

“Khó nắm giữ, khinh động,

Theo các dục quay cuồng.

Lành thay, điều phục tâm;

Tâm điều, an lạc đến.”

Tâm rất khó nắm giữ, dễ khinh động và chạy nhảy lung tung theo các ham muốn, dục lạc khiến chúng ta bất an, đau khổ. Do đó, chúng ta phải quay về rèn tâm bởi gốc của hạnh phúc là ở trong tâm. Khi tâm được điều phục, huấn luyện thì nó sẽ vững vàng trong bất kỳ trường hợp nào, dù sóng gió hay khổ đau. Có như vậy ta mới cảm nhận được

3. Biết đủ

Biết đủ tức là biết hài lòng với tất cả những gì đã có. Khi đã phấn đấu hết sức mình, ta hài lòng với kết quả đạt được thì sẽ an lạc, hạnh phúc. Ngược lại, nếu không biết đủ thì không bao giờ an lạc, hạnh phúc được. Cho nên các vị Thiền sư ngày xưa, tuy cuộc sống vật chất không sung túc nhưng họ rất an lạc. Đặc biệt như đức vua Trần Nhân Tông, Ngài từ bỏ ngai vàng cao quý, vào núi Yên Tử, tu hành trong hang đá nhưng tâm không phiền não mà lại rất an nhiên, tự tại. Vì thế, Ngài mới viết bài phú “Cư trần lạc đạo” với ý nghĩa: ở trong trần gian mà tâm an lạc được với đạo.

Trong kinh Bát Đại Nhân Giác cũng có đoạn: “Tham muốn nhiều là khổ, bao sinh tử nhọc nhằn, đều từ tham dục khởi, nếu ít muốn biết đủ, thân tâm được tự tại” và “Tâm nếu không biết đủ, chỉ lo việc tham cầu, sẽ tăng thêm tội ác, Bồ tát không như vậy, thường nhớ đến tri túc, vui cảnh nghèo giữ đạo, lấy tuệ làm sự nghiệp”.  

4. Không so sánh, đố kỵ

Trong cuộc sống, nếu lúc nào tâm cũng trong trạng thái so sánh, đố kỵ thì không thể có được hạnh phúc. Đức Phật có kể về một con quạ đen, ngày ngày sinh lòng ngưỡng mộ và ước mong có một bộ lông như thiên nga. Nhưng khi nghe thiên nga ngợi ca vẹt với màu lông sặc sỡ, quạ liền chạy đến bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình với vẹt. Rồi thấy vẹt tán dương chim công với bộ lông trăm màu tươi sáng thì quạ bèn đến vườn thú để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của công. Đến khi nghe công thở than rằng mình bị giam trong lồng, còn quạ được tự do giữa bầu trời xanh, quạ mới bừng tỉnh: “Nếu cứ mãi so sánh mình với người khác thì không bao giờ hạnh phúc được”. 

5. Buông bỏ để hạnh phúc

Cần hiểu rằng: Trong cuộc sống này, chúng ta không thể nắm giữ mãi bất cứ điều gì, bởi các pháp đều theo quy luật sinh diệt tự nhiên của nó. Chính vì vậy, chúng ta nên tập tư duy thấu đáo để biết buông bỏ đúng lúc, đúng thời. Có như vậy, chúng ta mới cảm nhận được hạnh phúc, an lạc ngay trong hiện tại. 

Ví như trong các mối quan hệ, chúng ta phải xem xét điều này có đem lại hạnh phúc trong tâm mình không? Nếu không thì chúng ta nên kiên quyết từ bỏ. Hay đơn giản khi ta yêu thích một bông hoa đẹp, ta sẽ bực tức, đau khổ khi thấy ai đó phá nát bông hoa. Nhưng nếu ta biết quán chiếu vô thường: hoa nở rồi tàn là lẽ tự nhiên, bằng cách này hay cách khác, bông hoa đó sẽ tàn hoại; thì tâm ta sẽ bớt đau khổ.

Trên đây là những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về hạnh phúc chân thật và bí quyết sống hạnh phúc theo quan điểm của đạo Phật. Mong rằng, qua bài viết này, quý độc giả sẽ biết ứng dụng lời Phật dạy vào trong cuộc sống hàng ngày để luôn được hạnh phúc, an lạc.

Ngoài ra, quý Phật tử có thể tìm hiểu thêm những chia sẻ Phật Pháp dành cho Phật tử tại gia tại chuyên mục Phật Pháp ứng dụng. Nếu còn điều gì cần được giải đáp, quý độc giả vui lòng để lại bình luận dưới bài viết, gửi về chuyên mục hỏi đáp hoặc liên hệ tại đây. Kính chúc quý vị mạnh khỏe, an lạc!