Hàng năm bà con nhân dân và Phật tử chúng ta thường hay có tục lệ đốt vàng mã, sớ sao vào các dịp cúng giỗ tổ tiên hoặc đi lễ bái ở đình đền Chùa Miếu, nhất là vào những ngày lễ lớn như rằm tháng giêng, thanh minh, vào hè, ra hạ, Rằm tháng bảy và Tết Nguyên Đán…
Xung quanh việc này có biết bao lý do và mỗi người giải thích một lẽ khác nhau: Có người nói rằng vì trần sao âm vậy, nên chúng tôi đốt để gửi cho người âm phủ được dùng; có người nói rằng những người đi trước đều làm như vậy, nên chúng tôi cũng làm theo để cho yên tâm. Hoặc có người vì thấy bà con hàng xóm mua về đốt thì mình cũng phải đốt kẻo bị họ chê trách là mình không thương các cụ. Lại còn có người bảo rằng tại vì con vụng khấn vái nên phải nhờ tờ vàng cánh sớ tâu giùm lên Phật Thánh các Ngài thương mới chứng cho…
Vậy thì lẽ thực hư của vấn đề này ra sao? Quan điểm của nhà Phật về vấn đề này như thế nào ? Là người tu sĩ Phật giáo, chúng tôi xin được trao đổi đôi điều cùng quý bà con và Phật tử xa gần như sau:

Đốt Vàng Mã – Người Mất Có Dùng Được Không?

Thứ nhất là việc đốt mã: Việc này xuất phát từ Trung Quốc, các vua chúa phong kiến thời xưa, khi chết họ cho chôn theo mình vàng bạc của cải, kẻ hầu người hạ thậm chí cả vợ con nữa để mong được tiếp tục cuộc sống vương giả ở thế giới bên kia. Việc làm này của tầng lớp vua chúa, dần dần lan rộng đến dân chúng và trở thành một tập tục. Song đa số dân chúng đều nghèo khó, lấy đâu ra vàng bạc của cải, kẻ hầu người hạ để chôn theo. Từ đó mới nảy sinh ra việc làm hình nhân giấy thế mạng, làm vàng mã thay cho của cải thật. Rồi từ việc phải chôn các thứ đó theo cũng có nhiều phiền phức, lại hao tốn đất đai canh tác, mới dần dần chuyển sang hình thức đốt hóa vàng mã cho người đã mất, với niềm tin rằng họ sẽ hưởng dụng được những thứ đó. Song thật sự họ có dùng được hay không ? Như chúng ta đã biết, dù chôn theo vàng bạc của cải thật thì khi khai mộ cải táng, thấy rõ các đồ vật này đâu vẫn hoàn đấy, có chăng thì chúng bị hư mòn bởi thời gian mà thôi, chứ đâu phải do người chết lấy tiêu dùng. Của cải thật mà còn như vậy, huống chi là đồ mã lại còn đem đốt hóa thành tro tàn mây khói.
Một sự thật rất vô lý hiện nay là chúng ta đem đốt ô tô, xe máy, tủ lạnh tivi… để cho người đã mất dùng, song họ sẽ dùng thế nào đây ? Chúng ta đốt ô tô, xe máy mà chẳng đốt xăng dầu, đốt ti vi, tủ lạnh mà chẳng đốt điện xuống thì thử hỏi làm sao mà họ có thể dùng được? Nếu bảo trần sao âm vậy thì ta phải làm cho đầy đủ các thứ đó mới được. Lại còn một thực tế nữa là ông bà tổ tiên chúng ta xưa kia đi chân đất guốc mộc, ngồi xe ngựa xe trâu, xe đạp có khi còn chưa biết đi huống nữa là ô tô, xe máy… Do đó nếu muốn thì chúng ta phải đốt thêm sách hướng dẫn sử dụng, bộ luật giao thông và cả bằng lái xe nữa chứ ? Chúng tôi nói vậy nếu mấy nhà làm hàng mã mà nghe được thì họ sẽ phất to! Có thể họ sẽ tiếp tục làm thêm ra đủ các thứ lệ bộ nói trên và yêu cầu bà con phải mua cho đủ mới được. Như vậy thì chúng ta bị mắc lừa bởi mấy nhà sản xuất hàng mã rồi! Và buồn hơn là chính chúng ta tự lừa dối chúng ta bởi cái tư tưởng trần sao âm vậy đó.

Việc Đốt Vàng Mã Xuất Phát Từ Trung Quốc
Việc Đốt Vàng Mã Xuất Phát Từ Trung Quốc

Người Âm Có Tiêu Tiền Âm Phủ?

Thứ hai là việc đốt tiền âm phủ, nó còn phi lý hơn cả việc đốt mã nói trên nữa. Sự thực trên thế gian chúng ta, tiền nước nào thì phải chính phủ nước đó in ấn phát hành mới được gọi là hợp pháp. Vậy thì việc trần gian chúng ta in tiền vàng mã, rồi phát hành xuống âm phủ là hợp pháp hay bất hợp pháp đây? Lỡ tiền chúng ta in ra chẳng đúng với tiền âm phủ (giả dụ là ở âm phủ có tiền tiêu) thì ông bà chúng ta sẽ bị vi phạm luật pháp âm phủ vì tội tiêu tiền giả phải không? Còn nếu như quả thật hàng năm vua Diêm Vương có lên trần gian vào từng nhà chủ làm vàng mã đặt in tiền cho âm phủ thì chúng ta cũng khả dĩ tin được việc này. Song chúng tôi tin chắc chẳng có ông chủ hàng mã nào được vua Diêm vương đến nhà đặt in tiền cả. Trên thực tế các nhà sản xuất hàng mã đều tùy theo thị trường mà họ in ấn. Những năm về trước, đồng tiền âm phủ có in hình vua Diêm Vương (mặc dù họ chẳng biết mặt vua Diêm Vương ra làm sao) gần đây khi kinh tế mở cửa, thấy đồng đô la có giá trị thì họ lại đổ xô vào in tiền đô la âm phủ, và tức cười nhất là đồng tiền không in hình vua Diêm Vương mà lại in hình ông tổng thống Mỹ. Chưa biết chừng sắp tới họ còn in tiền Bảng Anh, tiền EURO…để bán cho bà con nữa đấy. Trong khi đó ở ngay các nước châu Âu, châu Mỹ… và nhiều nước khác nhân dân không có tục đốt vàng mã thì không biết thân nhân của họ tiêu bằng tiền gì hay họ phải chịu mình trần nhịn đói hoặc sang nước khác để làm thuê cho ông bà ông vải chúng ta sao ? Điều này chúng ta thấy có phi lý hay không?

Sách Sử Nói Về Việc Đốt Vàng Mã Như Thế Nào?

Dưới đây chúng tôi xin lược dẫn trong sách sử nói về việc như sau:
Sách Pháp Uyển Châu Lâm có ghi: “Từ trước đời Hậu Hán, trong việc tang ma vẫn dùng tiền bạc thật để chôn theo người chết. Đến đời Đường, ông Vương Dũ đã nghĩ ra cách dùng tiền bạc bằng giấy để thay thế”. Nghề làm vàng mã đã một thời phát triển rất mạnh, song không bao lâu, người Trung Hoa lại có ý chán bỏ vì chẳng thấy hiệu nghiệm gì cả. Vì vậy nghề nghiệp gia truyền của họ Vương Dũ dần dần phải bị mai một. Bởi thế nên con cháu của Vương Dũ cố hết sức tìm mưu kế để chấn hưng lại nghề làm vàng mã của mình. Sách Trực Ngôn Cảnh Giác chép: “Ông Vương Luân là con cháu của Vương Dũ thời vua Ấn Đế nhà Hán… đã lập mưu bằng cách bảo người bạn thân giả chết rồi cho ai nấy đều biết. Chừng bốn, năm bữa ông loan tin người bạn thân đó đau bệnh đã chết. Sau đó khâm niệm, bỏ vào quan tài (quan tài có lỗ trống để người bạn vẫn thở được). Đến ngày làm lễ di quan đi chôn, Ông Vương Luân tổ chức nhạc lễ linh đình, phúng tiếu nhộn nhịp, lại làm một hình nhân thế mạng cùng những đồ vàng mã như tiền vàng, nhà cửa, quần áo v.v… Ông Vương Luân tự làm lễ để cầu cho người bạn được sống lại. Cúng tế xong đốt hết vàng mã, giấy tiền hình nhân thế mạng. Khi đốt xong thì linh nghiệm thay! Quan tài tự nhiên rung động, ai nấy đều mục kích rõ ràng, vội cùng nhau mở nắp quan tài ra, người bạn thân của Vương Luân quả thật đã sống lại thật đã sống lại được. Anh ta liền đến trước mặt Vương Luân phủ phục xuống đất và thuật lại chuyện cho công chúng nghe rằng: “Chư vị Âm Thần đã nhận được vàng mã và hình nhân thế mạng, liền thả hồn về dương thế, nên nay tôi được sống lại, cũng nhờ ông Vương Luân đốt vàng mã và hình nhân thế mạng”. Mọi người ai nấy cũng đều tin răm rắp là sự thật, nên đồ mã của Vương Luân từ đó hưng thịnh trở lại. Sau này do sự tranh giành quyền lợi, nên chính người bạn thân của Vương Luân đã tiết lộ âm mưu xảo trá đó của Vương Luân.” Nước Việt Nam chúng ta, dưới ách đô hộ của phong kiến phương Bắc cả ngàn năm, nên những hủ tục này cũng dần dần tiêm nhiễm và ăn sâu vào quần chúng nhân dân. Tệ hơn nữa, một số người hành nghề mê tín dị đoan (ông đồng, bà cốt) đã kết hợp với những người cung cấp vàng mã, lợi dụng lòng tin của mọi người, giả nói lời của thần linh, vong linh, đòi hỏi phải đốt vàng mã, càng khiến cho bà con chúng ta chìm sâu vào tục lệ này.

Quan Điểm Của Đạo Phật Về Việc Đốt Vàng Mã?

Qua những điều chúng tôi trình bày trên đây thì bà con đã thấy rõ nguồn gốc của việc đốt vàng mã và những điều dối trá, phi lý như vậy, liệu chúng ta có còn tin được nữa hay không? Thế còn theo quan điểm của Đạo Phật thì sao?
Trong giáo lý Đạo Phật tuyệt đối không có chuyện đốt vàng mã cho người đã chết. Kinh điển của Phật có dạy rằng: Một người bình thường chúng ta sau khi đã chết rồi, trong vòng 49 ngày, thần thức phải đi tái sinh vào một trong sáu cõi. Ba cõi trên là cõi Trời, cõi Người, và cõi Thần AtuLa còn ba cõi dưới là: Địa ngục, Ngã quỷ, Súc sinh (Động vật). Hai cõi Trời và Thần AtuLa thì không dùng đến tiền bạc, vì do phước báo nhiều nên họ nghĩ thứ gì liền có thứ ấy hiện ra. Hai cõi Ngã quỷ và Địa ngục thì luôn bị hành hạ khổ sở chẳng thể ngơi nghỉ để mà có thể lái xe ôtô và ra ngân hàng lĩnh tiền từ dương gian gửi xuống được. nếu như phải tái sinh vào loài súc sinh (Ví dụ làm con lợn, con gà, con chó… chẳng hạn) Thì khi chúng ta đốt quần áo xe cộ, chúng ta có thấy chú lợn nào mặc áo cưỡi xe máy đi chơi được không? Còn nếu tái sinh trở lại làm người thì chúng ta rõ biết chưa từng có ai nhận được thứ vàng mã mà người ta đốt cho mình cả. Sự thật thì mỗi cảnh giới của mỗi loài một khác, tùy theo nghiệp thức biến hiện Chẳng hạn loài Người thở bằng không khí, loài cá thở bằng nước, các vị Trời thấy nước là ngọc lưu li, Ngã quỷ thấy nước là than hồng rực đỏ cháy thiêu đốt mình…). Do đó chúng ta không thể lấy cảnh giới của loài Người mà áp đặt cho các cảnh giới khác cũng phải như vậy. Cho nên câu nói ” Trần sao Âm vậy ” Chẳng thể đúng với lời của Phật dạy. Theo trong các Kinh Địa Tạng, Vu Lan, Kinh A Di Đà, Đại Phương Tiện Phật Báo Ân thì muốn giúp cho người đã mất siêu sinh về thế giới an lành, kẻ còn phúc lạc. Thì những người còn sống nên làm những việc lợi ích như đến Chùa thiết trai cúng dường chư Tăng, cúng dường Tam Bảo, ấn tống Kinh sách băng đĩa Phật Giáo, bố thí cho kẻ nghèo khổ, không sát sinh để cúng tế mà nên mua vật về phóng sinh, tụng Kinh, niệm Phật A Di Đà, thỉnh chư Tăng thuyết Pháp Đại Thừa và các việc công đức…Rồi đem những công đức đó hồi hướng cho những người đã mất thì chắc chắn họ sẽ được hưởng, tiêu trừ nghiệp chướng, được tái sinh vào cõi lành, hoặc có thể siêu sinh về Tây Phương Cực Lạc. Còn việc đốt giấy tiền vàng mã thì không thể giúp ích gì được cho thân nhân và cho chính chúng ta được.

Có Nên Viết Sớ?

Bây giờ bàn đến việc viết sớ. Việc làm này xuất phát từ việc trước kia dân chúng thưa trình lên quan hoặc đến tâu với vua thì thường dùng sớ dùng biểu. Rồi từ đó, chúng ta liền đem cách thức này vào trong việc tế lễ cầu cúng với Phật Thánh và cho rằng như thế mới thực là trịnh trọng kính cẩn và Phật Thánh mới chứng cho. Song sự thật có phải vậy không?
Xét kĩ ra, khi chúng ta làm việc này, thì vô tình chúng ta lại xem thường Phật Thánh rồi. Vì sao vậy ? Bởi vì đã gọi là Phật là Thánh thì các ngài đều có sáu phép thần thông, trong đó có phép tha tâm thông (Ai suy nghĩ mong cầu gì, các ngài đều biết rõ hết) và thiên nhãn thông (Thấy suốt không chướng ngại). Vậy đâu có phải đợi chúng ta viết ra lá sớ, các ngài mới biết chúng ta kêu cầu gì. Hoặc phải khấn cho hay, cho giỏi các ngài mới cảm thông. Thế mà chúng ta lại đua nhau đi thuê người khấn, thuê viết sớ, có khi còn bị mấy bác viết sớ chữ Nho ép giá cao hơn sớ viết bằng chữ Quốc ngữ nữa chứ. Đã vậy, nhỡ mà mấy bác viết sớ bằng chữ Nho chưa rành rõ mặt chữ lại viết chữ Tác thành chữ Tộ thì thật oan uổng cho chúng ta làm sao? Đức Phật dậy về nhân duyên nghiệp quả; Gieo thiện nhân thì được thiện quả; Tạo ác nghiệp thì phải thọ ác báo. Bởi vậy cho nên, khi chúng ta khởi thiện tâm đi Chùa lễ Phật, là chúng ta đã được Chư Phật và Thần Linh chứng tâm cho thế là có phước rồi, đâu phải cần đến tờ vàng cánh sớ. Theo con số ước tính, những năm gần đây mỗi năm chúng ta đốt đi một lượng vàng mã sớ sao trị giá hàng chục tỉ đồng. Thật đáng buồn là trong khi chúng ta mất tiền mua giấy đốt đi, thì con em chúng ta đang thiếu sách vở để học hành. Không những thế, việc đốt vàng mã còn gây ô nhiễm môi trường, làm xấu đi cảnh quan chốn thờ tự trang nghiêm thanh tịnh và có một số nơi đã gây ra hỏa hoạn làm cháy cả chợ, cháy cả Đền, Chùa.

Qua những điều trình bày trên đây, chúng ta đã thấy rõ thực hư và sự lợi hại của việc đốt vàng mã sớ sao rồi. Vậy nên chúng tôi khuyên bà con nhân dân và Phật tử khi đi lễ bái ở Chùa ở Đền hoặc khi cúng giỗ ông bà tổ tiên thì cốt nhất là ở tâm thành kính và lòng tri ân, chẳng nên hao tiền tốn của mua vàng mã sớ sao đốt đi một cách vô ích nữa. Thay vào đó, chúng ta nên làm những việc công ích hoặc từ thiện xã hội thật là phúc đức biết bao. Xin cầu chúc cho quý vị một năm mới gặp nhiều may mắn, an vui và hạnh phúc.

Tỳ Kheo Thích Trúc Thái Minh

Xem thêm: Ý Nghĩa Tên Gọi Chùa Ba Vàng

Content Protection by DMCA.com

Ban Quản Trị

Xem tất cả các bài

Thêm bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *